Vua Lê Lợi

215

Lê Thái Tổ (chữ Hán: 黎太祖; 10 tháng 9, 1385[2] – 5 tháng 10, 1433 (22 tháng Tám năm Quý Sửu)), tên thật là Lê Lợi (黎利), là vị hoàng đế đầu tiên của nhà Hậu Lê – triều đại lâu dài nhất trong lịch sử Việt Nam. Ông trị vì từ năm1428 đến khi qua đời, và sử dụng niên hiệu Thuận Thiên (順天).

Lê Lợi xuất thân trong một gia đình quân trưởng ở Thanh Hóa, trưởng thành trong thời kỳ nhà Minh đô hộ nước Việt. Năm 1418, Lê Lợi tổ chức cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống lại quân đội chiếm đóng. Dưới sự lãnh đạo của ông, nghĩa quân sau 10 năm chiến đấu gian khổ đã đánh bại quân Minh và giành lại độc lập cho người Việt. Mùa xuân năm 1428, Lê Lợi lên ngôi hoàng đế, sáng lập nhà Lê sơ và khôi phục quốc hiệu Đại Việt. Nhà vua đã xây dựng lạikhoa cử, luật lệ, kinh tế, chế tác lễ nhạc, đồng thời thu thập lại sách vở, mở mang trường học… làm cho nước Đại Việt được thịnh trị.[3][4] Ông còn thành công trong việc trấn áp các cuộc bạo động ở vùng tây bắc, thu châu Phục Lễ. Ông được các sử gia đánh giá cao ở tài năng chính trị, quân sự, kinh tế, nhưng một số sử gia hiện đại lại chỉ trích vì cho rằng ông đã làm hại hai công thần Trần Nguyên Hãn và Phạm Văn Xảo.[5][6] Tuy nhiên, sử gia Lê Quý Đôn và Trần Quốc Vượng cho rằng Trần Nguyên Hãn và Phạm Văn Xảo bị giết là phải.

Lê Thái Tổ cũng là nhân vật trong truyền thuyết Hồ Gươm, một sự tích trong dân gian Việt Nam, kể lại quá trình ông có được thanh kiếm thần, tương truyền được thần nhân ban xuống để giúp ông chống lại quân đội nhà Minh. Năm 2013, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tôn vinh ông là anh hùng dân tộc Việt Nam.

Hoàng đế Đại Việt
Trị vì 29 tháng 4 năm 1428 – 5 tháng 10năm 1433
(5 năm, 159 ngày)

Tiền nhiệm Sáng lập triều đại
Kế nhiệm Lê Thái Tông
Thông tin chung
Thê thiếp Cung Từ Cao hoàng hậu
Hậu duệ
Tên húy Lê Lợi (黎利)
Niên hiệu Thuận Thiên (順天)
Thụy hiệu Thống Thiên Khải Vận Thánh Đức Thần Công Duệ Văn Anh Vũ Khoan Minh Dũng Trí Hoàng Nghĩa Chí Minh Đại Hiếu Cao Hoàng đế
(統天啟運聖德神功睿文英武寬明勇智弘義至明大孝高皇帝)
Miếu hiệu Thái Tổ (太祖)
Triều đại Nhà Lê sơ
Thân phụ Lê Khoáng
Thân mẫu Trịnh Ngọc Thương
Sinh 10 tháng 9, 1383/85[1]
Lam Sơn, Thanh Hóa
Mất 5 tháng 10, 1433 (50 tuổi)
Đông Kinh, Đại Việt
An táng Vĩnh lăng (陵碑), Thanh Hóa
Chia sẻ